Hoe ontstaan?

Hoewel de biologische sector geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt, omdat deze in de biologische productiemethode en Verordening verboden zijn, kan zij nooit een garantie geven op 100% gifvrij. Als er toch residuen worden aangetroffen boven de strenge babyvoedingsnorm, moet onderzocht worden wat de oorzaak is. Als de teler niets te verwijten is en later in de schakels vervoer, opslag en verwerking evenmin laakbare fouten gemaakt zijn, dan mag het product als biologisch verhandeld worden. Private partijen kunnen besluiten toch strengere maatregelen te nemen ter bescherming van het imago van hun merk.

De sterke groei van de biologische sector en de steeds bredere distributie over reguliere afzetkanalen, zoals supermarkten en catering, stelt nieuwe eisen aan de biologische sector:
1. Nieuwe sectordeelnemers zijn geneigd om uitsluitend en alleen naar productwaarden te kijken. Een belangrijke waarde vanuit de consumentverwachting is dat biologisch beter is voor jezelf omdat er geen residuen (van chemische bestrijdingsmiddelen en GMO’s) in zitten. Nieuwe marktdeelnemers eisen dus 0% residuen in biologisch.
2. De toename van volumes in combinatie met de meerprijs voor biologische grondstoffen maakte het economisch aantrekkelijk om gangbaar als biologisch te verkopen.

De procesgerichte benadering van de biologische sector komt onder druk te staan door een productgerichte benadering. Dat wordt versterkt omdat de biologische landbouw- en voedingsproductie in een complexe, gemengde situatie gebeurt. Het biologisch landbouwareaal in Europa is ca. 2% van het totale landbouwareaal. Het niet spuiten van bestrijdingsmiddelen op een gewas betekent niet automatisch dat er geen sporen van residuen in kunnen zitten. Contaminaties kunnen op tal van manieren plaatsvinden. Persistente middelen als lindaan blijven decennia aanwezig. Bij ongunstige wind kan een conventionele buurman het probleem veroorzaken. Via transport en opslag kunnen contaminaties optreden. Maar de aanwezigheid van residuen kan ook een aanwijzing zijn voor onopzettelijke onjuist handelen tot en met bewust frauderen.

Biologisch staat nog steeds voor onbespoten, maar de tijd dat biologisch synoniem voor stond voor 100% gifvrij is voorbij. Met de voortschrijdende detectietechnieken kan steeds nauwkeuriger bepaald worden of er toch kleine hoeveelheden residuen aanwezig zijn. Juist daarom wil een groeiende groep handels- en verwerkingsbedrijven, verenigd in de VBP, de consumentenverwachting ‘onbespoten en dus gifvrij’ zoveel als mogelijk borgen. Daartoe is vanaf 2006 intensief samengewerkt om het BIOKAP residumonitoringsysteem op te zetten. Door systematisch toezicht te houden op mogelijke residuen in biologische grondstoffen en onderzoek te verrichten naar oorzaken van contaminaties, ontstaat inzicht hoe eventuele contaminaties in vervolg voorkomen kunnen worden.